Piernik staropolski to piernik na miodzie, którego surowe ciasto dojrzewa w chłodzie od 2 do 6 tygodni. Dopiero potem piecze się z niego cienkie blaty, przekłada powidłami śliwkowymi i oblewa czekoladą. Na Boże Narodzenie ciasto najlepiej zarobić w listopadzie, a upiec 1–2 tygodnie przed świętami.
W czasie dojrzewania miód, przyprawy i mąka „pracują”: ciasto ciemnieje, robi się aromatyczne i po upieczeniu daje miękkie, wilgotne blaty. Jeśli nie masz czasu, upiecz ekspresowy piernik na powidłach – gotowy tego samego dnia.
W skrócie
| Dojrzewanie ciasta | 2–6 tygodni w chłodzie |
|---|---|
| Przygotowanie | 45 minut + 1 godzina przy blatach |
| Pieczenie | 3 blaty × 12–15 minut, 180°C |
| Forma | blacha 25×35 cm |
| Porcje | ok. 30 kawałków |
| Trudność | średni |
Składniki
Ciasto (dojrzewające)
- 500 g płynnego miodu
- 200 g cukru
- 200 g masła
- 1 kg mąki pszennej (typ 450–500)
- 3 jajka
- 2 łyżeczki sody oczyszczonej
- 3 łyżki mleka
- 40 g przyprawy do piernika
- szczypta soli
Przełożenie
- 400–500 g powideł śliwkowych
Polewa
- 150 g gorzkiej czekolady
- 100 ml śmietanki 30%
- 30 g masła
- połówki orzechów włoskich do dekoracji
Przygotowanie krok po kroku
Krok 1: Rozpuść miód z cukrem i masłem
Miód, cukier i masło podgrzewaj w garnku, mieszając, aż cukier się rozpuści i masa prawie się zagotuje. Zdejmij z ognia i całkowicie ostudź.
Krok 2: Zagnieć ciasto
Mąkę wymieszaj z przyprawą do piernika i solą. Dodaj ostudzoną masę miodową, jajka i sodę rozpuszczoną w mleku. Wyrabiaj (ręcznie lub hakiem miksera) 10 minut, aż ciasto będzie gładkie i lepkie.
Krok 3: Odstaw do dojrzewania
Przełóż ciasto do kamionkowego garnka lub szklanego pojemnika, przykryj ściereczką i pokrywką. Odstaw w chłodne miejsce (piwnica, spiżarnia, dolna półka lodówki) na 2–6 tygodni.
Krok 4: Upiecz blaty
Dzień przed pieczeniem przenieś ciasto do temperatury pokojowej. Podziel na 3 części, każdą rozwałkuj lub rozciśnij na blasze 25×35 cm wyłożonej papierem. Piecz kolejno w nagrzanym piekarniku w 180°C przez 12–15 minut.
Krok 5: Przełóż powidłami
Ostudzone blaty przełóż powidłami, przykryj papierem i obciąż deską na kilka godzin, żeby się skleiły.
Krok 6: Polewa i leżakowanie
Śmietankę podgrzej, rozpuść w niej czekoladę z masłem, polej piernik i udekoruj orzechami. Zawiń w papier i odstaw na 3–7 dni w chłodne miejsce – blaty zmiękną.
Porady i najczęstsze błędy
- Ciasto po dojrzewaniu jest twarde – to normalne. Ogrzej je w temperaturze pokojowej i krótko zagnieć.
- Piecz na złoto, nie na ciemno – przepieczone blaty zostaną twarde mimo powideł.
- Przyprawę do piernika zrób sama: cynamon, goździki, imbir, gałka muszkatołowa, kardamon, ziele angielskie i pieprz.
- Gotowy piernik przechowuj w chłodzie zawinięty w papier – wytrzyma do 3 tygodni.
FAQ
Kiedy zrobić ciasto na piernik staropolski?
Na Boże Narodzenie ciasto zarób w listopadzie, najpóźniej na początku grudnia, żeby dojrzewało co najmniej 2 tygodnie. Upiecz piernik 1–2 tygodnie przed świętami, żeby zdążył zmięknąć.
Co zrobić, aby piernik był wilgotny?
Nie przepiekaj blatów, przełóż je obficie powidłami i daj piernikowi poleżakować kilka dni zawiniętemu w papier. Jeśli blaty są twarde, włóż do pojemnika obok ćwiartkę jabłka na dobę.
Czy piernik wkładać do nagrzanego piekarnika?
Tak, blaty piecz w piekarniku nagrzanym do 180°C. Dzięki temu równo rosną i nie wysychają.
Jaki jest oryginalny przepis na piernik staropolski?
Podstawą zawsze jest miód, mąka pszenna, jajka, tłuszcz, przyprawy korzenne i soda, a ciasto dojrzewa kilka tygodni. Różnice między przepisami dotyczą głównie ilości cukru i przełożenia: powidła, marmolada lub masa kajmakowa.
