Kutia to wigilijny deser z ugotowanej pszenicy, maku, miodu i bakalii. Pszenicę trzeba namoczyć na noc i gotować 1,5–2 godziny, mak sparzyć i zmielić, a potem wszystko połączyć z miodem, orzechami i rodzynkami. Kutia najlepiej smakuje po kilku godzinach w lodówce, gdy smaki się przegryzą.
To jedna z dwunastu potraw wigilijnych, najbardziej znana na wschodzie Polski, na Podlasiu i w regionach z korzeniami kresowymi. Pszenica symbolizuje dostatek, mak – spokojny sen i pamięć o bliskich, a miód – słodycz nadchodzącego roku. Jeśli liczysz węglowodany, mamy też kutię low carb.
W skrócie
| Moczenie pszenicy | 12 godzin (na noc) |
|---|---|
| Gotowanie | 1,5–2 godziny |
| Przygotowanie | 40 minut |
| Chłodzenie | min. 3 godziny |
| Porcje | 10–12 porcji |
| Trudność | łatwy |
Składniki
- 250 g pszenicy obłuszczonej (na kutię)
- 200 g suchego maku niebieskiego
- 500 ml mleka lub wody do sparzenia maku
- 4–5 łyżek płynnego miodu (np. lipowego)
- 100 g rodzynek
- 100 g orzechów włoskich
- 50 g migdałów w płatkach lub posiekanych
- 50 g kandyzowanej skórki pomarańczowej
- 2 łyżki cukru (opcjonalnie, do smaku)
- szczypta soli
- 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego lub kilka kropli aromatu migdałowego
Przygotowanie krok po kroku
Krok 1: Namocz pszenicę
Pszenicę przepłucz na sicie, zalej dużą ilością zimnej wody i odstaw na noc (ok. 12 godzin).
Krok 2: Ugotuj pszenicę
Odcedź, zalej świeżą wodą, dodaj szczyptę soli i gotuj pod przykryciem na małym ogniu 1,5–2 godziny, aż ziarna będą miękkie i zaczną pękać. Odcedź i ostudź.
Krok 3: Sparz i zmiel mak
Mak zalej gorącym mlekiem lub wrzątkiem, gotuj 10 minut na małym ogniu, odstaw na 30 minut. Odcedź na sicie wyłożonym gazą, odciśnij i zmiel dwukrotnie w maszynce z drobnym sitkiem.
Krok 4: Bakalie
Rodzynki sparz wrzątkiem i osusz. Orzechy i migdały upraż chwilę na suchej patelni, orzechy posiekaj. Skórkę pomarańczową pokrój w drobną kostkę.
Krok 5: Połącz kutię
Wymieszaj pszenicę z makiem, dodaj miód, bakalie i wanilię. Spróbuj i dosłódź miodem lub cukrem. Jeśli kutia jest zbyt gęsta, dodaj 2–3 łyżki przegotowanej wody z miodem.
Krok 6: Schłodź
Przełóż do miski, przykryj i wstaw do lodówki na minimum 3 godziny. Przed podaniem przemieszaj i udekoruj orzechami.
Porady i najczęstsze błędy
- Kup pszenicę obłuszczoną – nieobłuszczona gotuje się nawet 3–4 godziny.
- Mak mielony dwukrotnie puszcza „mleczko” i daje kremową kutię. Gotowa masa makowa z puszki to skrót, ale wtedy pomiń cukier.
- Miód dodawaj do ostudzonej pszenicy – w gorącej traci aromat.
- Kutię możesz zrobić na Wigilię już 23 grudnia – następnego dnia jest lepsza.
FAQ
Ile gotować pszenicę na kutię?
Namoczoną przez noc pszenicę obłuszczoną gotuje się 1,5–2 godziny na małym ogniu. Ziarna mają być miękkie i lekko popękane. Pszenicę nieobłuszczoną gotuje się dłużej, nawet 3–4 godziny.
Jakie składniki są potrzebne do kutii?
Podstawa to pszenica, mak i miód. Do tego bakalie: rodzynki, orzechy włoskie, migdały i kandyzowana skórka pomarańczowa. W niektórych domach dodaje się też figi, daktyle albo odrobinę śmietanki.
Kiedy się je kutię?
Tradycyjnie podczas Wigilii, często jako pierwszą lub ostatnią potrawę. W tradycji prawosławnej i grekokatolickiej kutię je się również w Wigilię Bożego Narodzenia według kalendarza juliańskiego (6 stycznia).
Ile dni wcześniej można zrobić kutię?
Dzień lub dwa przed Wigilią. W lodówce, pod przykryciem, kutia wytrzymuje 3–4 dni.
